Morskie granice kontynentu.
Europa oddzielona jest od Ameryki Północnej Oceanem Atlantyckim. Na Północ Europy wyróżniamy morze szelfowe: Morze Barentsa z małym, płytkim Morzem Białym, głebokie Morze Grenlandzkie (5527m) i Morze Norweskie.
Od zachodu oblewa Europę szelfowe Morze Północne, które przez cieśniny Skagerrak, Kattegat, Mały Bełt, Wielki Bełt łączy się z wewnątrzkontynentalnym Morzem Bałtyckim. Dalej na zachodzie znajduje się międzywyspowe Morze Irlandzkie oraz Morze Celtyckie. Głęboką bruzdę Oceanu Atlantyckiego tworzy Zatoka Biskajska. Największą cieśniną jest Cieśnina Duńska między Islandią a Grenlandią. O szerokości 300km.
Na południu oblewa Europę i oddziela od Afryki Morze Śródziemne, które jest silnie rozczłonkowane i wąskie. Cieśnina Gibraltarska łączy Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim. Odległość Między Gibraltarem a Afryką wynosi 14km. Od południowego wschodu Europę oblewa Morze Egejskie i Morze Czarne połaczone wąskimi cieśninami: Dardanele, Bosfor ( 0,75km) oraz bardzo płytkie Morze Azowskie połaczone z Morzem czarnym Cieśniną Kerczeńską.
Granice lądowe
Wschodnia lądowa granica kontynentu ma długość 3000km. Biegnie ona od Morza Azowskiego dalej brzegiem Morza Kaspijskiego ku północy i wschodu aż do ujścia Emby. Dalej wzdłuż rzeki aż do źródeł w Mugodżarach gdzie potem skręca ku północy wzdłuż biegu rzeki Ural a dalej podnóżem gór Ural aż do Zatoki Bajdarackiej.
Klimat umiarkowany chłodny ? na północ od 60?N . Średnia temperatura powietrza w najcieplejszym miesiącu wynosi 10-15?C. Zima w najchłodniejszym miesiącu spada do -10?C a nawet do -20?C w klimacie kontynentalnym: Skandynawia, Islandia.
Klimat umiarkowany ciepły - latem średnia temperatura od około 15?C do 20?C w wschodniej części Europy. Zimą najchłodniej jest na wschodzie poniżej -10?C i więcej. Klimat wybitnie morski ma Wielka Brytania, Irlandia, Półwysep Bretoński.
Klimat przejściowy dominuje w środkowej Europie w tym Polska.
Południowa Europa leży w strefie klimatów podzwrotnikowych. Średnia temperatura powietrza w najchłodniejszym miesiącu wynosi od około 10?C w obszarach morskich do 0?C w obszarach o klimacie kontynentalnym suchym. Najwięcej opadów przypada na jesień i zimę 70-75% rocznej sumy. Lata są przeważnie upalne, suche, ciepłe i słoneczne. Klimat morski panuje z Zatoce Biskajskiej, Lwiej, Genueńskiej, na wybrzeżu adriatyckim Półwyspu Apenińskiego i Bałkańskiego. Klimat kontynentalny jest w środkowej części Półwyspu Iberyjskiego, wschodniej części Półwyspu Bałkańskiego.
Budowa geologiczna
leży w południowo ? wschodniej części indoaustralijskiej płyty litosfery
większą część kontynentu zajmuje krystaliczna platforma prekambryjska nazywana platformą australijską
na wschodzie sąsiaduje ona z hercyńską strefą fałdową Wielkich Gór Wododziałowych, a na południowym wschodzie ze staropaleozoicznym masywem Gór Flindersa
W obrębie platformy australijskiej wyróżnia się kilka jednostek tektonicznych
tarcza Pilbara i tarcza Yilgarn ? krystaliczny fundament, zachodnia część platformy
na wschodzie fundament platformy stanowią zmetamorfizowane skały osadowe i wulkaniczne wielu proterozoiczne z licznymi intruzjami głębinowych skał magmowych
syneklizy: Carnarvon i Pert (zachód), Canning i Józefa Bonapartego (północny ? zachód) i rowy tektoniczne: Amadeus i Georgina ? młodsze skały osadowe
Wielki Basen Artezyjski - wschodnia część platformy, wypełniają ją mezozoiczne i kenozoiczne skały okruchowe
Góry Flindersa - zbudowane ze sfałdowanych w orogenezie kaledońskiej prekambryjskich łupków ilastych, dolomitów, zlepieńców. W późnym mezozoiku i trzeciorzędzie góry zostały wypiętrzone wzdłuż uskoku Torresa w postaci zrębu
Wielkie Góry Wododziałowe ? w przeważającej części są strukturą kaledońska. We wschodniej część gór słabe ruchy fałdowe zachodziły także w orogenezie hercyńskiej doprowadzając m.in. do powstania wielkich śródgórskich zapadlisk.
w trzeciorzędzie krajobraz gór uległ odmłodzeniu dzięki głębokim dyslokacjom i silnemu wypiętrzeniu
od tego czasu podlega erzoji, szczególnie silnej w południowej częsci, najwyższej objętej w plejstocenie przez zlodowacenie
Arktyczna Nizina Nadbrzeżna oraz Jałowe Równiny stanowią kontynentalną część Arktyki Amerykańskiej. Cały ten obszar leży w strefie klimatów okołobiegunowych, w klimacie podbiegunowym kontynentalnym.
Arktyczna Nizina Nadbrzeżna ? północno ? zachodnia część kontynentu, między Górami Brooksa należącymi do Kordylierów a wybrzeżem Morza Arktycznego. Nizinę budują skały polodowcowe, tworzące klasyczne, nizinne, młodoglacjalne formy polodowcowe, głównie pagórkową równinę moreny dennej mocno porozcinaną współczesnymi dolinami rzek spływających z Gór Brooksa. W podłożu niziny występuje wieczna zmarzlina. Wytworzyły się niezliczone, drobne jeziora ? ałasy oraz rozległe bagna. Naturalną roślinność regionu stanowi tundra
Jałowe Równiny ? obszar nizinny, zwłaszcza na wschodzie (Nizina Zachodniohudsońska), ukształtowany w plejstocenie. Panuje klasyczny krajobraz młodoglacjalny, o urozmaiconej rzeźbie, lecz niezbyt dużych deniwelacjach, z dużą liczbą jezior. W podłożu osadów lodowcowych występują przeważnie krystaliczne skały tarczy kanadyjskiej, lokalnie odsłaniające się na powierzchni. Wieczna zmarzlina, rozległe bagna oraz ałasy (ukierunkowane jeziora rozrastające się w kierunkach prostopadłych do przeważającego kierunku wiatru. Naturalną roślinność stanowi tundra. Liczne rezerwaty przyrody
Półwysep Labrador
Północno ? wschodnia część Ameryki Północnej. Zajmuje wschodnią część tarczy kanadyjskiej. Jest zbudowany z silnie zmetamorfizowanych i sfałdowanych skał
Archaicznych i proterozoicznych. Powierzchnia jest w większości wyżynna (Wyżyna Labradorska). Najwyżej wznosi się na północnym wschodzie ? góry Tongat o rzeźbie alpejskiej, wznoszące się do 1652m. Współczesna rzeźba została ukształtowana w plejstocenie. Dominują w niej polodowcowe formy rzeźby (górach cyrki lodowcowe, doliny polodowcowe przechodzące w dolnych odcinkach w fiordy.), a poza górami równiny moreny dennej, z zagłębieniami zajętymi przez jeziora (stąd inna nazwa ? Pojezierze Labradorskie), wzgórza moren czołowych, ozy, kemy itp. Nad Zatoką Hudsona występują rozległe bagna